2. Kwesties bij familiebedrijven

Drieluik (2van3)

Externe ontwikkelingen

Net als andere bedrijven hebben ook familiebedrijven te maken met hun sterke en zwakke kanten, bedreigingen en mogelijkheden. Globalisering is zo’n externe ontwikkelingen die met name in het laatste decennium van invloed is. En wat te denken van de opkomst van allerlei soorten Media. Het zelfde geldt voor de ICT dat een enorm aandeel heeft gekregen in de wereld, bij iedereen op het zakelijke en persoonlijke vlak. Het thema Duurzaamheid zal naar alle verwachtingen steeds belangrijker gaan worden. Per bedrijf verschilt de impact en kunnen nieuwe ontwikkelingen zowel een kans als een bedreiging zijn. Ook voor familiebedrijven.

Groeipijnen

Succesvolle ondernemingen groeien. Het negatieve gevolg kan zijn dat er knelpunten ontstaan. Niet elk bedrijf groeit intern adequaat mee en vele organisaties krijgen te maken met groeipijnen die uitmonden in een tijdelijke crisis. Er is een toenemend aantal werknemers, functies, verantwoordelijkheden, taken. De organisatiestructuur wordt steeds complexer. Het is nodig afspraken te maken over communicatie, regelgeving, budgetten. Op verschillende niveaus voelt men de groeistuip: muisjes

Medewerkers komen tijd te kort en blussen voortdurend brandjes

Middenmanagement en medezeggenschap ontstaan

Managers hebben behoefte aan iemand die richting geeft

Hoe zit het bij een familiebedrijf?

Voor een familiebedrijf komt er vanwege de verwevenheid tussen eigenaarschap, management en bedrijf nog een aantal specifieke interne knelpunten bij. Bijvoorbeeld als door groei:

  • Een van de kinderen als opvolger het bedrijf overneemt
  • Een familielid die deels eigenaar is een managementrol krijgt
  • Kinderen van de oprichter in het bedrijf komen en collega’s worden
  • Een bedrijfsoverdracht nodig is en er een extern directeur wordt aangesteld
  • Het sterke leiderschap van de eigenaar onvoldoende navolging krijgt
  • De balans verstoort raakt tussen familiebelang en bedrijfsbelang

Traditioneel management in familiebedrijven

Een familiebedrijf groeit omdat er in het verleden goede resultaten zijn bereikt. De oprichter had goede ideeën en speelt nog een dominante rol in het bedrijf. Dat kan leiden tot een vastgeroeste manier van denken en de neiging om vast te houden aan een oude werkwijze. Dat hoeft natuurlijk niet, maar is een risico dat vaker speelt bij familiebedrijven. In een dergelijke situatie komen medewerkers minder snel met nieuwe, verfrissende voorstellen vanwege de machtsverhoudingen in het bedrijf.

De bedrijfsresultaten kunnen door allerlei interne zaken terug gaan lopen. De oplossing wordt nog wel eens gezocht door een externe directeur aan te trekken die op een objectieve en rationele manier de leiding neemt. Een deskundig iemand met een managementopleiding, branche-ervaring en capaciteiten. Besluitvaardig en gestructureerd wordt het bedrijf door de nieuwe directeur gemanaged. Wat echter niet vergeten moet worden is dat een familiebedrijf een specifieke onderneming is met sociale, relationele, culturele en historische bijzonderheden. Als deze context niet wordt meegenomen in de besluitvorming dan ontstaan er toekomstige problemen voor het bedrijf, de eigenaar en de manager.

Kwesties bij familiebedrijven

Bij professioneel management in het familiebedrijf is het van belang dat er specifieke aandacht is voor aspecten die bij andere bedrijven niet aan de orde zijn:

  • Rol van de oprichter
  • Familieleden als werknemer
  • Opvolgingsvraagstukken binnen de familie
  • Overdrachtsvraagstukken buiten de familie
  • Rol als eigenaren
  • Levenscyclus van een familiebedrijf
  • Onderlinge vertrouwensbasis
  • Op een lijn zitten van de eigenaren
  • Familiale gevoeligheden, zorgen en angsten
  • Strategievorming met inachtneming van de familie

Dit is deel 2 van een drieluik over familiebedrijven. Het derde deel volgt binnenkort en staat in het teken van Menselijk Kapitaal. De basis voor dit artikel is gelegd door de lectorale rede van Ilse Matsers (lector familiebedrijven).