3. Menselijk kapitaal en innovatie

Drieluik (3van3)

Menselijk kapitaal

Bij familiebedrijven is de menselijke factor vaak belangrijk. Ontstaan vanuit een hechte familieband willen deze bedrijven de waarde van betrokkenheid en verbinding het liefst behouden. Er is een gezamenlijke geschiedenis, een bepaalde manier van ondernemen, een omgangswijze die voortkomt uit de harmonie en gelijkwaardigheid in de familie. Een sociaal-culturele context die nieuwe medewerkers en ook nieuwe familieleden zullen leren kennen. Een familiebedrijf doorloopt een levenscyclus. Vanaf de tijd van de oprichter(s) was er een vertrouwde, kleinschalige samenwerking. Als het bedrijf (of het aantal deelnemende familieleden) groeit dan wordt de onderlinge band minder hecht. Juist het aspect van nauwe samenwerking, verbinding en betrokkenheid is vaak een reden voor succes geweest.

Traditioneel succes

Vier factoren dragen bij aan een positieve continuering, 4C’s, nieuwe termen die familiebedrijven al van oudsher omarmd hadden:

  • Continuity – de lange-termijnfocus met een geformuleerde missie en doelstellingen
  • Command – het vermogen om daadkrachtige beslissingen te blijven nemen, met durf en originaliteit
  • Community – de gemeenschapszin, saamhorigheid, teamspirit, goed voor het personeel zorgen, moeite nemen om de bedrijfscultuur over te dragen, openheid en vertrouwen geven, zodat het personeel ook creatief mogen zijn en met ideeën kunnen komen
  • Connection – de verbinding met het personeel, relaties, partners, leveranciers, klanten, de omgeving, goede doelen

muizenhuisEen gezonde bedrijfsvoering houdt rekening met bovenstaande aspecten. Enerzijds gaat het bij het managen van een (familie-)bedrijf om het effectief gebruik maken van kennis, ervaring, strategieën, modellen in management. Anderzijds gaat het om een diepgaand inzicht en respect voor de waarden, normen, intenties en doelstellingen van de familie en eigenaren.

Sociale innovatie

Nog niet zo lang terug was er sprake van een relatief stabiele markt met een trouwe klantenkring. De eigenaar en ondernemer speelde veelal een dominante rol in het familiebedrijf. Door die machtspositie was er geen kritische houding van het personeel. Nieuwe ideeën vanaf de vloer waren niet aan de orde. De gehanteerde stijl van leidinggeven paste bij de manier van verhoudingen, werken en de tijd. Momenteel leven en werken we in een veel dynamischere omgeving. De positie van het bedrijf en de posities in het bedrijf zijn niet meer zo zeker. Er is veel concurrentie, ook uit geheel nieuwe markten en delen van de wereld. De traditionele hiërarchische aanpak werkt niet meer, zeker nu het ondernemen complexer is geworden. Wil de continuïteit van het bedrijf gewaarborgd worden, dan moet er ruimte voor verandering zijn. Het onderwerp innovatie krijgt toenemende aandacht. De vraag is hoe een onderneming op een effectieve manier om gaat met alle veranderingen, bedreigingen en kansen. Het antwoord is dat ook familiebedrijven in staat moeten zijn om een andere koers te varen. Het klassieke leiderschapspatroon wordt daarbij vervangen door een wijze van modern management waarin tegelijkertijd de historisch-sociaal-culturele context wordt meegenomen.

De rol van het personeel

De menselijke factor speelt een cruciale rol. Ideeën van het personeel zijn wezenlijk om innovatie op gang te brengen en om draagvlak voor veranderingen te creëren. Het management moet zich bewust zijn van het belang van empowerment van de werknemers, van de kwaliteit van sociale relaties, groepslidmaatschap, informele netwerken, gedeelde normen, vertrouwen, wederkerigheid en inzet voor de bedrijfsgemeenschap. Van het potentieel van het aanwezige sociaal kapitaal dat bij kan dragen aan de oplossing van bedrijfseconomische vraagstukken en interne knelpunten. Gezamenlijk en stap voor stap nieuwe processen en ontwikkelingen tegemoet treden. Het initiatief tot omvormingen ligt bij het management en de eigenaren, om de medewerkers te betrekken bij vernieuwing van aspecten in de bedrijfsvoering als: organisatiestructuur, bedrijfscultuur, strategische plannen, winsten, budgetten, controle, personeelsbeleid, innovatie, leiderschap. Externe adviseurs kunnen een belangrijke rol spelen als klankbord, reflectiekader, kennisbron, stimulator, spiegel, innovators.

De Training Company

De professionele trainers en onafhankelijke adviseurs van De Training Company kennen de relevante vraagstukken. We stellen kritische vragen en stellen moeilijk bespreekbare thema’s aan de orde. De beslissingen worden door het bedrijf genomen. Met onze trainingen zijn wij klankbord en reflectiekader voor eigenaren, familie, managers en medewerkers. We helpen mee om bedrijven met een familiaal karakter bedrijfseconomisch effectiever te laten.

Wij zijn geen adviseurs over bedrijfsopvolging of specialisten in fiscale, juridische, financiële en administratieve zaken. Wel zijn wij deskundig op het gebied van menselijk kapitaal en geven we specifieke trainingen aan bedrijven op het gebied van communicatie, leidinggeven, samenwerken, projecten, betrokkenheid, motivatie.

Herkent u in uw bedrijf onderstaande vraagstukken? Als u klikt op het onderwerp komt u bij een training, opleiding, advies met raakvlakken. Wij stellen graag een begeleidingstraject op maat voor u samen.

Dit is deel 3 van een drieluik over familiebedrijven. De basis voor de artikelen is gelegd door de lectorale rede van Ilse Matsers (lector familiebedrijven).